Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralanmasına ilişkin yönetmeliği hazırlayarak yürürlüğe koydu. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, otomotiv sektöründe adil, rekabetçi ve istikrarlı piyasa yapısının tesis edilmesi ile tüketici memnuniyetinin artırılması amacıyla çalışmaların sürdürüldüğü belirtildi. Yönetmelikle motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetlerinin kurumsal yapıya kavuşturulduğu, işletmeler ile kiralamaya konu taşıtlara ilişkin standart ve kuralların getirildiği kaydedildi. Yönetmeliğin tüketiciler tarafından gerçekleştirilen kiralamaları düzenlediği, tüketici dışındaki kiracılara yönelik kısa ve uzun süreli kiralamalar ile kamp taşıtı kiralamalarının kapsam dışında tutulduğu ifade edildi. Yönetmelik 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek.
YETKİ BELGESİ ZORUNLULUĞU VE BAŞVURU ŞARTLARI
Ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu hale getirildi. Yetki belgesi için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olmaları, vergi mükellefiyetinin bulunması ve iş yerinin ikamet veya yönetmelikte belirtilenler dışındaki mesleki ya da ticari faaliyetler amacıyla kullanılmaması gerektiği belirtildi. İşletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması şartı getirildi. Motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetleri ile kiralamaya konu taşıtların takip ve kontrolü amacıyla 1 Ocak 2027’ye kadar Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak. Yetki belgesi başvuruları ve belgeye ilişkin diğer işlemler bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek.
KİRALANACAK TAŞITLARA GETİRİLEN SINIRLAMALAR
Tüketici güvenliğinin ve hizmet kalitesinin artırılması amacıyla kiralamaya konu taşıtların nitelikleri belirlendi. Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçlar kiraya verilemeyecek. 180 bin kilometrenin üzerinde olan taşıtlar ile 300 bin kilometrenin üzerinde olan elektrikli araçlar kiralanamayacak. Periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan taşıtların kiraya verilmesi yasaklandı. Büyükşehir belediyesi olan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin en az 5’i işletme adına tescilli olmak üzere en az 10 taşıta sahip olması gerektiği bildirildi. Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir belediyesi olmayan illerde faaliyet gösteren işletmelerin ise en az 2’sinin işletme adına tescilli olmak üzere en az 5 araca sahip olması zorunlu kılındı. Bu ilçelerde faaliyet gösteren işletmelerin filolarında birinin Türkiye’de üretilmesi koşuluyla en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu taşıt bulundurması da şart koşuldu.
DEPOZİTO VE TÜKETİCİ HAKLARINA YÖNELİK DÜZENLEMELER
Yönetmelikle depozito tutarına sınır getirildi. Alınabilecek depozito 1 ila 6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli, 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli ile sınırlandırıldı. Taşıtın tüketici tarafından iade edilmesini takip eden 7 gün içerisinde depozitonun iade edilmesi zorunlu hale getirildi. Ön ödemeli rezervasyonlarda taşıtın teslimine 24 saatten az süre kalması kaydıyla tüketiciye rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve kesinti yapılmaksızın rezervasyonda değişiklik yapma veya rezervasyonu iptal etme hakkı tanındı. Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemeyecek ve bu gerekçeyle depozitodan kesinti yapılamayacak. İşletmeler tarafından mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerekli kıldığı hallerde kış lastiği sağlanması zorunlu olacak. Sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek, kiracının sigortadan yararlanma hakkının ek bir ücret veya şarta bağlanması yasaklanacak. İşletme ve kiracının anlaşmaya vardığı durumlar hariç olmak üzere, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar bulunmaksızın değer kaybı nedeniyle kiracıdan herhangi bir bedel talep edilemeyecek.
İNTERNET PLATFORMLARI VE GEÇİŞ SÜRECİ
Kiralama işletmelerine hasar ve arıza durumlarında kiracıların her an ulaşabilmesini sağlayacak sürekli ve erişilebilir iletişim altyapısı oluşturma yükümlülüğü getirildi. Aracı ve ilan platformları da düzenleme kapsamına alındı. Bu platformların haksız ticari uygulamalarda bulunmaları yasaklandı. Kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadıklarını kontrol etmeleri zorunlu hale getirildi. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin bu platformlara üye olması ve ilan vermesi engellenecek. Sektörün yeni düzenlemeye uyum sağlayabilmesi amacıyla mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027’ye, asgari taşıt sayısı ve taşıt niteliklerine ilişkin şartları sağlamaları için ise 1 Ocak 2028’e kadar süre tanındı. Aracı ve ilan platformları ile kiralama işletmeleri arasında yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce imzalanmış sözleşmelerin 1 Temmuz 2027’ye kadar düzenlemeye uygun hale getirilmesi gerektiği belirtildi. Bakanlık açıklamasında, “Sözleşme koşullarının netleştirilmesi, tüketici haklarının güçlendirilmesi ve kiralanan taşıtların teknik yeterlilik standartlarının yükseltilmesi hedefleniyor. Düzenleme, aynı zamanda kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önüne geçerek sektörde adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamının tesis edilmesine katkı sağlayacak. Bakanlık olarak sektörün sürdürülebilir büyümesine katkı sağlarken vatandaşlarımızın haklarını en üst seviyede korumaya ve piyasanın sağlıklı işleyişini temin etmeye yönelik çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz.” denildi.