CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca’nın DİSK-AR, Habitat Derneği, UNDP, OECD, TEPAV, TOG-KONDA ve Öğrenci Sendikası verilerini temel alarak hazırladığı politika notunda gençlerin işgücü piyasasına girişte ve bağımsız bir hayat kurmada ciddi engellerle karşılaştığı belirtildi. Raporda gençlik meselesinin eğitim, sosyal politika, toplumsal cinsiyet eşitliği, barınma, ücret, kültürel katılım ve demokratik özgürlüklerle birlikte ele alınması gerektiği ifade edildi. Notta, gençlerin yalnızca iş bulamamakla kalmayıp güvenceli istihdama erişememe, gelir-gider dengesizliği, aileden ekonomik bağımsızlaşamama, borçlanma ve gelecek planı yapamama gibi sorunlarla yüz yüze olduğu kaydedildi.
GENÇ İŞSİZLİĞİ RAKAMLARI
DİSK-AR’ın 2025 yıllık işsizlik ve istihdam raporuna göre Türkiye’de dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,3, geniş tanımlı işsizlik oranı ise yüzde 29,7 olarak açıklandı. 15-24 yaş grubunda dar tanımlı genç işsizliği yüzde 15,3, geniş tanımlı genç işsizliği yüzde 38,3 seviyesinde gerçekleşti. Raporda genç kadınların daha ağır koşullar altında olduğu belirtildi. 15-24 yaş arası genç kadınlarda dar tanımlı işsizlik yüzde 22,1, geniş tanımlı işsizlik yüzde 49,1 olarak ölçüldü. Genç erkeklerde ise bu oranlar sırasıyla yüzde 15,2 ve yüzde 31,6 olarak kaydedildi.
GENÇ KADINLAR VE NEET ORANLARI
UNDP’nin 2025 tarihli genç kadınlara ilişkin Beyaz Kitabı’na göre 2024 yılında 15-24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 22,9’u ne eğitimde ne istihdamda (NEET) konumunda bulundu. Bu oran erkeklerde yüzde 16,2, kadınlarda yüzde 30,1 olarak gerçekleşti. 18-29 yaş aralığında ise genel NEET oranı yüzde 30, erkeklerde yüzde 17, kadınlarda yüzde 43 seviyesine çıktı. OECD’nin 2025 Türkiye notunda ise 2023 yılında Türkiye’de gençlerin yüzde 28,4’ünün ne eğitimde ne istihdamda ne de yetiştirmede olduğu, OECD ortalamasının ise yüzde 12,6 olduğu aktarıldı. Bu farkın Türkiye’de gençlerin sistem dışına itilmesinin uluslararası ölçekte önemli bir sorun olduğunu gösterdiği belirtildi.
EV GENÇLİĞİ VE ÇALIŞMA KOŞULLARI
Habitat Derneği’nin araştırmasına göre genç erkeklerin yüzde 59’u çalışırken, genç kadınlarda bu oran yüzde 38’de kaldı. Ev genci kategorisinde kadınların yüzde 26’sı, erkeklerin ise yüzde 6’sı yer aldı. Araştırmada gençlerin yüzde 72’sinin iş bulamayacağını düşündüğü, bu oranın iş arayan gençlerde yüzde 94’e, ev gençlerinde yüzde 81’e yükseldiği kaydedildi.
MESEM uygulamasıyla ilgili Öğrenci Sendikası’nın 2026 raporunda Gebze’de yapılan araştırmada 14-18 yaş arası öğrencilerin önemli bölümünün haftada 6-7 gün ve günde 10 saatten fazla çalıştığı belirtildi. Raporda MESEM öğrencilerinin büyük çoğunluğunun sosyal hayata çok sınırlı zaman ayırabildiği, küfür, fiziksel şiddet, denetimsizlik, ulaşım desteği alamama ve iş kazası gibi sorunlarla karşılaştığı aktarıldı.
GENÇ YOKSULLUĞU VE BORÇLANMA
Habitat Derneği verilerine göre gençlerin yalnızca yüzde 40’ı maddi durumundan memnun olduğunu ifade ederken, yüzde 84’ü ihtiyaç duyduğu gelir düzeyinin altında yaşadığını belirtti. Çalışan gençlerde göreli yoksunluk oranı yüzde 75 olarak ölçüldü. Gençlerin yüzde 49’u son bir yılda gelirlerinin giderlerini karşılamadığını, önemli bir bölümünün kredi kartı, tüketici kredisi ve fatura borçları bulunduğunu açıkladı. TEPAV’ın verileri ise üniversite mezunlarının nitelik eksikliği nedeniyle işgücü piyasasına dezavantajlı girdiğini gösterdi. Raporda eğitim kalitesi, beceri uyumsuzluğu ve bölgesel eşitsizliklerin de genç istihdamını olumsuz etkilediği vurgulandı.
GÜLİZAR BİÇER KARACA’NIN DEĞERLENDİRMESİ
Gülizar Biçer Karaca, raporun sonuç bölümünde gençlerin “geçinebileceği ücret, güvenceli iş, nitelikli eğitim, borçsuz hayat ve özgür gelecek” arayışında olduğunu belirtti. “Gençlerin hayatı ertelenmemelidir. Gençlerin iş, eğitim, barınma, özgürlük, kültürel yaşama katılım ve gelecek hakkı ertelenemez” değerlendirmesinde bulunan Biçer Karaca, 19 Mayıs’ın gençliğe duyulan güvenin tarihi olduğunu hatırlatarak Cumhuriyet’in mirasının gençleri belirsizlik içinde bekletmek değil, insanca ve güvenceli bir hayat kurmalarını sağlamak olduğunu ifade etti.