Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından 2001 yılında ilan edilen 1 Haziran Dünya Süt Günü, sütün beslenmedeki önemini vurgulamayı amaçlıyor. TMMOB Gıda Mühendisleri Odası, bu özel günde ülkemizdeki süt tüketiminin yetersiz olduğunu belirterek konuyu kamuoyunun dikkatine sundu. Oda Denizli Temsilcisi Umut Ayana imzasıyla yapılan açıklamada, süt ve süt ürünlerine erişimin temel bir çocuk hakkı sorunu olduğu ifade edildi.
SÜTTE TÜRKİYE AVRUPA’NIN GERİSİNDE
Ulusal Süt Konseyi verilerine göre Türkiye’de kişi başına yıllık içme sütü tüketimi yaklaşık 39 kilogram düzeyinde bulunuyor. Bu rakam, birçok Avrupa ülkesinde görülen 100 litre civarındaki tüketimin oldukça altında kalıyor. Umut Ayana, düşük tüketim seviyesinin çocuk beslenmesi açısından kaygı verici bir tablo oluşturduğunu belirtti.
ÇİĞ SÜT ÜRETİMİ VE HAYVAN SAYISI GERİLEDİ
TÜİK verilerine göre 2019 yılında 22,9 milyon ton olan çiğ süt üretimi, 2023 yılında 21,4 milyon tona düştü. Aynı dönemde sağılan hayvan sayısı 31,9 milyondan 25,8 milyona geriledi. Yüksek yem maliyetleri, yetersiz üretici destekleri ve kırsal alandaki çözülme bu gerilemenin başlıca nedenleri arasında yer alıyor.
ÇOCUKLARDA BESLENME YETERSİZLİĞİ
TÜİK ve bağımsız araştırma sonuçlarına göre Türkiye’deki çocukların yalnızca yüzde 13’ü her gün et, tavuk ya da balık tüketebiliyor. Yüzde 33’ü her gün sebzeye, yüzde 50’si ise düzenli olarak meyveye erişebiliyor. Bu veriler, çocukların önemli bir bölümünün düzenli ve yeterli hayvansal protein ile taze sebze-meyveye ulaşamadığını ortaya koyuyor.
OKUL SÜTÜ VE DESTEK ÇAĞRILARI
TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Denizli Temsilcisi Umut Ayana çözüm önerilerini de sıraladı. Okul Sütü Projesi’nin derhal yeniden başlatılarak yerel üretici ve kooperatiflerden sağlanan sütle yılın tamamını kapsayacak şekilde yürütülmesini talep etti. Süt ve süt ürünleri fiyatlarının düşük gelirli ailelerin erişimine uygun seviyede tutulması, hedefli sübvansiyon uygulamaları, yem başta olmak üzere üretim girdilerinde maliyetlerin kamu eliyle dengelenmesi ve üretici desteklerinin artırılması da öneriler arasında bulunuyor.
DENETİM VE KOOPERATİFLER VURGUSU
Oda Temsilcisi Umut Ayana, denetim mekanizmalarının etkinleştirilmesini ve güvensiz ile kayıt dışı sütle mücadelenin kamu otoritesinin önceliği haline getirilmesini istedi. Üreticiler, sanayiciler ve tüketicilerin ortak politikalar etrafında bir araya getirilmesi, üretici kooperatiflerinin desteklenerek piyasadaki güçlerinin artırılması gerektiğini kaydetti.
ÇOCUK HAKKI OLARAK SÜTE ERİŞİM
Açıklamada, “Bir çocuğun süte erişememesi, yalnızca bir beslenme sorunu değil; eşitsizliğin ve politika açmazlarının somutlaşmış hâlidir” denildi. Devlet’in tüm çocuklarına sağlıklı ve dengeli beslenme hakkını güvence altına alma sorumluluğu taşıdığına işaret edilerek, çocukların güvenli ve yeterli süt ile süt ürünlerine veya eşdeğer besin öğelerine erişim hakkının evrensel bir çocuk hakkı olarak benimsenen kamucu politikaların bir an önce hayata geçirilmesi çağrısı yapıldı.