TBMM Genel Kurulu’nda Çerçeve Yasa’nın görüşmeleri liderlerin ve parti gruplarının açıklamalarıyla başladı. Genel Kurul salonuna ilk gelen lider MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli oldu. YENİ Parti ise yasa teklifinde izlenecek yol haritasını değerlendirmek üzere saat 10.00’da Meclis’te kapalı grup toplantısı gerçekleştirdi.
YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel’in toplantıya katılan milletvekillerine, “Genel Kurul’daki konuşmamızı bekleyin” dediği öğrenildi. Toplantının ardından YENİ Parti milletvekilleri Genel Kurul salonuna geçti. Özel ise saat 13.14’te partisinin milletvekillerinin alkışları eşliğinde Genel Kurul’a girdi.
MUHALEFETTEN SÜRECE YÖNELİK FARKLI ELEŞTİRİLER
Genel Kurul’da ilk sözü İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez aldı. Çömez, eski İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun “Cumhuriyet’in yüzüncü yılında dağlarda bir terörist kalmayacak” sözlerini hatırlatarak iktidara yönelik eleştirilerde bulundu. Çömez, AKP’nin PKK ile pazarlık yaptığını ileri sürerek, “Yok dediğiniz PKK ile nasıl masaya oturdunuz?” diye sordu.
YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir de süreç kapsamında oluşturulan komisyonun ortak raporuna dikkat çekti. Emir, raporun demokratikleşme bölümünde yer alan önerilerin hayata geçirilmediğini savunarak, “Hukuksuzlukların giderek derinleştiği, yargının gazeteciler, siyasetçiler ve vatandaşlar üzerinde bir sopaya dönüştüğü bir sürecin içinden geçiyoruz” dedi.
Emir, ortak raporda Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına uyulması gerektiğinin belirtildiğini ancak bu konuda adım atılmadığını ifade etti. “İfade özgürlüğü temin edilmelidir dedik, partimize kurumsal saldırılar gerçekleşti. Mahkemeler bağımsız olmalıdır dedik, tek bir adım dahi atılmadı. Halk iradesine saygı duyulmalıdır dedik, halen bununla ilgili en ufak bir girişimde bulunulmadı” diyen Emir, teklifin hazırlanışında ortak aklın yeterince işletilmediğini savundu.
CHP’DEN ÇERÇEVE YASA’YA DESTEK
CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli, süreci bir devlet politikası olarak değerlendirdiklerini belirtti. Türeli, Çerçeve Yasa’ya “Terörün kalıcı olarak sona ermesi ve demokratik siyasetin güçlenmesi düşüncesiyle” destek vereceklerini açıkladı.
CHP Grubu adına Genel Kurul’da konuşan İnan Akgün Alp de partisinin teklif için “Evet” oyu kullanacağını bildirdi. Alp, “Bu yasayla yeni bir siyasi kültür gelişecektir. Bu kültür sorunları demokrasiyle çözmeye vesile olacaktır. Barış ve refah ancak özgür bir ülkede yeşerir” ifadelerini kullandı.
CHP adına ikinci konuşmayı yapan Oğuz Kaan Salıcı ise süreci “Kürt meselesinin silahlardan arındırılması için tarihi bir eşik” olarak değerlendirdi. Salıcı, sürecin başarısının siyasetin ne kadar genişlediğiyle ölçüleceğini belirterek kayyum uygulamasının sona ermesi ve ifade özgürlüğünün genişletilmesi gerektiğini söyledi.
DEM PARTİ’DEN DEMOKRATİKLEŞME VURGUSU
DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, Genel Kurul’da yaptığı konuşmada milletvekillerine sürece katkı sunma çağrısında bulundu. Koçyiğit, “Tarihi sürece hep birlikte katkı sunalım. Eleştirilerimizi, süreci güçlendiren önerilere dönüştürelim” dedi. Koçyiğit, Çerçeve Yasa ile ortaya çıkacak barışın 81 milyon yurttaşın kazanımı olacağını ifade etti.
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan da teklifin tümü üzerindeki görüşmelerde söz aldı. Bakırhan, sürecin siyasal bir sorunun parlamento aracılığıyla çözülmesi açısından önemli olduğunu belirterek, “Bu süreç, Türkiye’nin bölünmesine değil, birleşmesine bir fırsat sunacaktır” ifadelerini kullandı.
Bakırhan, demokratikleşmenin sürecin yönünü belirlemesi gerektiğini savundu. “Ekim ayında parlamentonun istikameti, demokratikleşme olmalıdır” diyen Bakırhan, anadil, eşit yurttaşlık ve yerel demokrasi başta olmak üzere demokratik taleplerin gündemde tutulması gerektiğini söyledi.
YENİ YOL’DAN ŞARTLI DESTEK AÇIKLAMASI
Yeni Yol Grubu adına konuşan Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, teklif için kullanacakları “Evet” oyunun Türkiye’nin kendi sorunlarını çözme iradesini ortaya koymak anlamına geldiğini belirtti. Arıkan, Saadet Partisi’nin yasaya “şartlı destek” verdiğini açıkladı.
Yeni Yol Grubu TBMM Grup Başkanvekili Bülent Kaya ise sürecin başarıya ulaşmasını istediklerini ancak önlerinde uzun ve zorlu bir yol bulunduğunu ifade etti. Kaya, bu yolun siyasi kamplaşma ve kutuplaşmalarla değil, demokratik siyasetin güçlendirilmesiyle aşılabileceğini söyledi.
İYİ PARTİ’DEN ANAYASA VE YETKİ ELEŞTİRİSİ
İYİ Parti Grubu adına konuşan Genel Başkan Müsavat Dervişoğlu, yasada silahsızlanmanın belirsiz bir gelecekte vaat olarak ortaya konulduğunu savundu. PKK’nin silahsızlanmasına karşı olmadıklarını belirten Dervişoğlu, teklifin Cumhurbaşkanı’na geniş yetkiler verdiğini ileri sürdü.
Dervişoğlu, “Denetleyemeyeceğiniz bir yasa ile tek kişiye daha fazla yetki ve daha az sorumluluk verdiğinizi anlamıyor musunuz?” diye konuştu. Dervişoğlu ayrıca, “Bu yasa teklifinde Sayın Erdoğan, tam yetkili ama tam sorumsuz kılınıyor” ifadelerini kullandı.
İYİ Parti tarafından teklifin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle geri çekilmesi için verilen önerge ise Genel Kurul’da reddedildi. Oylamanın ardından oturuma 15 dakika ara verildi ve aranın sonrasında teklifin tümü üzerindeki görüşmelere geçildi.
AKP VE MHP’DEN TEKLİFE DESTEK
AKP Grup Başkanvekili Abdülhamit Gül, Çerçeve Yasa’nın Türkiye’deki kardeşliği bozma yönündeki emperyalist girişimleri boşa çıkaracağını savundu. TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AKP İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel ise teklif hakkında dile getirilen Anayasa’ya aykırılık itirazlarının komisyonda görüşülerek reddedildiğini belirtti.
MHP Grubu adına konuşan Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Ekim 2024’te yaptığı çağrının ardından PKK’nin kendisini feshetmesi ve silah bırakmasıyla sonuçlanan bir sürecin yaşandığını savundu. Yıldız, “Terörsüz Türkiye sürecinde büyük bir toplumsal rıza üretilmiştir. Hukuk devleti daha da güçlenecektir” dedi.
Yıldız ayrıca, Çerçeve Yasa’nın af düzenlemesi olduğu yönündeki değerlendirmelere karşı çıktı. “Kanunu okumadan bunun bir af olduğunu söylemek, gerçeklikten uzağa düşmektir” ifadelerini kullandı.
OYLAMA AÇIK YAPILDI
Maddeler üzerindeki görüşmeler sırasında muhalefet partileri tarafından verilen önergelerin tamamına AKP, MHP ve DEM Parti tarafından “Hayır” oyu verildi. Teklifin birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan maddeler ayrı ayrı oylandı.
Saatler süren görüşmelerin ardından Çerçeve Yasa’nın tümü için oylamaya geçildi. İYİ Parti’nin oylamanın açık yapılması yönündeki önergesi kabul edilirken milletvekillerine oylarını kullanmaları için iki dakikalık süre tanındı.
Oylamanın tamamlanmasının ardından Genel Kurul’daki sonuçlar açıklandı. Toplam 562 milletvekilinin oy kullandığı oylamada Çerçeve Yasa 468 “Evet” oyuyla kabul edildi. Teklife **88 “Hayır” oyu verilirken 6 milletvekili çekimser kaldı.
