Çiftçiler Sendikası Genel Başkanı Ali Bülent Erdem ve Genel Örgütlenme Sekreteri Adnan Çobanoğlu, üzüm üreticilerinin hasat döneminde karşılaştığı sorunlara ilişkin ortak yazılı açıklama yaptı. “Üzümde verim var, fiyat yok!” başlıklı açıklamada üreticilerin artan girdi maliyetleri, düşük alım fiyatları, enerji ve madencilik faaliyetlerinin yarattığı çevresel sorunlar ile tüccarların ödeme yapmaması gibi çok sayıda sorunla karşı karşıya bırakıldığı belirtildi. Üzümde son 2-3 yıldır ulaşılamayan verimliliğin bu yıl yakalandığı ifade edildi. Buna karşın üreticilerin ürünlerini geçmiş yıllardaki satış fiyatlarının dahi altında satmak zorunda kaldığı kaydedildi.
GİRDİ MALİYETLERİ VE ÇEVRESEL ETKİLER VURGULANDI
Sendika, üretim maliyetlerinin giderek arttığına dikkat çekerek özellikle akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin üreticiyi zorladığını belirtti. Açıklamada mazotun litre fiyatının 2024’te 41-44 TL, 2025’te 45-53 TL arasında olduğu, 2026’da ise 55 TL’den başlayarak 83 TL’ye kadar yükseldiği ve yaklaşık yüzde 50 arttığı kaydedildi. Çiftçi-Sen, üzüm üretim bölgelerinde enerji yatırımları ve madencilik faaliyetlerinin artmasının zararlı asit ve gazların, yoğun tozun çevreye yayılmasına ve mevsim dışı doğa olaylarına neden olduğunu savundu. Bu durumun hem ürünlere zarar verdiği hem de üretim maliyetlerini yükselttiği belirtildi. Üreticilerin bağlarını çevresel etkilerden koruyabilmek için petrol ürünü naylon örtüler kullanmak ve daha fazla girdi kullanmak zorunda kaldığı ifade edildi.
GEÇMİŞ YILLARIN FİYATLARI KARŞILAŞTIRILDI
Çiftçi-Sen, açıklamasında son yılların üzüm fiyatlarını karşılaştırdı. 2024 sezonunda Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için 120 TL/kg alım fiyatı açıkladığı, kış aylarında tüccarların alım fiyatlarının 130-135 TL/kg seviyesinde olduğu belirtildi. Aynı dönemde sofralık yaş üzüm fiyatının ortalama 27-28 TL/kg olduğu aktarıldı. 2025 yılında TARİŞ’in 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için 120 TL/kg referans alım fiyatı açıkladığı, sumalık yaş üzümün ise 16-18 TL/kg civarında alıcı bulduğu kaydedildi. TARİŞ ve TMO’nun bu fiyatlardan yaptığı alımların sınırlı kalmasının üreticilerin elinde fazla miktarda kuru üzüm kalmasına yol açtığı, tüccarların da sezon sonunda fiyatları 80-90 TL/kg seviyesine kadar düşürdüğü savunuldu.
2026 SEZONUNDA YAŞ ÜZÜM FİYATLARI GERİLEDİ
2026 hasat sezonunun henüz başında olmasına rağmen yaş üzüm fiyatlarının geçen yılların da altında kaldığı belirtildi. Özellikle sumalık yaş üzümdeki düşüşe dikkat çekildi. Geçen yıl 16-18 TL/kg civarında olan sumalık yaş üzümün bu yıl 11 TL/kg seviyesinden işlem görmeye başladığı ifade edildi. Çiftçi-Sen, “Bu fiyat üreticilere ‘Üretimden vazgeç, bağlarını sök, toprağını enerji, maden, gıda şirketlerine yok pahasına sat’ demektir” ifadelerini kullandı. Türkiye’nin dünya kuru üzüm ihracatının yaklaşık yüzde 30-35’ini karşıladığına dikkat çeken sendika, üreticinin ürününün fiyatının belirlenmesinde şirketlerin belirleyici olduğunu savundu. Uluslararası şirketlerin her yıl “Uluslararası Çekirdeksiz Kuru Üzüm Üretici Ülkeler Konferansı” adı altında bir araya geldiği belirtildi.
KURU ÜZÜMDE REFERANS TABAN FİYAT TALEBİ
Çiftçi-Sen, 2026 yılında kuru üzümün ortalama kilogram maliyetinin, bölgesel farklılıklara ve bu yıl rekoltede yaşanan yaklaşık yüzde 50’lik artışa rağmen 93 TL civarında olduğunu açıkladı. Sendika, üreticinin üretime devam edebilmesi ve insanca yaşayabilmesi için maliyetin üzerine yüzde 25 kar payı ve yüzde 30 insanca yaşam payı eklenmesi gerektiğini belirtti. Bu hesaplama sonucunda kuru üzüm için referans taban fiyatın en az 151,50 TL/kg olması gerektiği ifade edildi. Açıklamada “tüccar” adı altında faaliyet gösteren ve üreticilerin ürünlerini aldıktan sonra ödeme yapmadığı öne sürülen kişi ve şirketlere yönelik yeterli yaptırım uygulanmadığı iddia edildi.
SENDİKANIN TALEPLERİ SIRALANDI
Çiftçi-Sen, üzüm üreticilerinin sorunlarının çözümü için sendikal örgütlerin fiyat belirleme süreçlerine dahil edilmesini istedi. TARİŞ’in üreticilerin söz ve karar sahibi olacağı şekilde yeniden yapılandırılması ve kuru üzüm alımında etkin biçimde devreye sokulması talep edildi. Kuru üzümde maliyet, kâr ve insanca yaşam payının dikkate alınarak referans fiyat belirlenmesi, TARİŞ tarafından destekleme alımı yapılması ve hükümetin bu alımları desteklemesi istendi. Şaraplık üzüm üreticilerinin ürünlerini işleyerek satabilmesinin önündeki yasal engellerin kaldırılması, tarım alanlarında iklimi ve üretimi olumsuz etkileyen enerji ve madencilik faaliyetlerine izin verilmemesi, çiftçileri dolandıran kişi ve şirketlere yönelik caydırıcı yaptırımlar uygulanması, Tarım Sigortaları Yasası’nın yeniden düzenlenmesi ve agroekolojik üretim yapan üreticilerin kamu tarafından teşvik edilmesi talep edildi. Çiftçi-Sen açıklamasını “Yaşasın Örgütlü Mücadelemiz! Gıda Egemenliği Hemen Şimdi! Köylü Hakları Hemen Şimdi!” ifadeleriyle sonlandırdı.
