Sosyal Güvenlik Kurumu Denizli İl Müdürü Abdullah Mersin, kayıt dışı istihdamı çalışanların SGK’ya hiç bildirilmemesi ya da çalışma gün veya ücretlerinin eksik bildirilmesi olarak tanımladı. Mersin, sigortalı çalışmanın anayasal bir hak olduğunu ve hem çalışanlar hem de işverenler açısından yasal zorunluluk taşıdığını belirtti. “Çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmaları anayasal bir hak olmakla birlikte hem çalışanlar hem de işverenler açısından yasal bir zorunluluktur. İşverenlerin sigortasız istihdam sağlama hakkı bulunmadığı gibi, çalışanların da kendi rızalarıyla dahi olsa bu haktan feragat ederek sigortasız çalışmayı talep etmeleri hukuken mümkün değildir” ifadelerini kullanan Mersin, işverenlerin bu tür talepler karşısında mevzuattan taviz vermemesi gerektiğini vurguladı. Özellikle emekli, dul ve yetim aylığı alanlar ile sosyal yardım yararlanıcılarının zaman zaman kayıt dışı çalışmaya yönelebildiği tespitine dikkat çekti.
ÇALIŞANLAR İÇİN KAYBEDİLEN GÜVENCELER
Kayıt dışı çalışanlar, geleceğin en önemli teminatı olan emeklilik hakkından mahrum kalıyor. Muhtemel bir iş göremezlik halinde malullük aylığına hak kazanamıyor, vefat durumunda geride kalan ailesi ölüm aylığı güvencesinden yoksun kalıyor. Beklenmedik iş kayıplarında işsizlik sigortasından faydalanamayan kayıt dışı çalışanlar, sağlık hizmetlerinden doğrudan yararlanma hakkını da riske atıyor. Genel Sağlık Sigortası primlerini kendi cebinden ödemek zorunda kalan bu kişiler, iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı yasal koruma ve güvenceden de mahrum kalıyor. Kayıt dışı istihdam, çalışanları kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, hafta tatili ve analık izni gibi temel özlük haklarından da uzaklaştırıyor.
İŞVERENLERİ BEKLEYEN CİDDİ RİSKLER
Kayıt dışı istihdamın işletmeler açısından da telafisi güç mali riskler barındırdığına işaret eden Mersin, tespit durumunda yüksek idari para cezaları, prim teşviklerinin iptali ve iş kazalarında doğacak ağır yasal yükümlülüklerle karşı karşıya kalınabileceğini hatırlattı. İşverenlerin sunulan istihdam teşviklerinden yararlanarak güvenli büyüme yolunu tercih etmesinin önemine değindi. Mersin, “Sosyal güvenlik uygulamalarında asıl amacın cezalandırmak değil, rehberlik odaklı bir yaklaşımla işletmelerin sürdürülebilir ve güvenli bir zeminde büyümesini desteklemek olduğu vurgulanmalıdır” dedi.
ÜCRET ÖDEMELERİNDE BANKA KANALI ZORUNLULUĞU
Ücret ödemelerinde şeffaflığın sağlanması için banka kanalı zorunluluğuna da dikkat çeken Abdullah Mersin, Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi istihdam eden işletmelerde ücret dahil her türlü ödemenin, kanuni kesintiler düşüldükten sonra net tutarının bankalar aracılığıyla yapılması gerektiğini belirtti. Bu yükümlülüğe uyulmaması halinde her bir çalışan ve her ay için ayrı idari para cezası uygulanıyor. Sigortasız çalıştırıldığını ya da eksik ücret veya gün bildirimi yapıldığını düşünen çalışanlar, ihbar ve şikayetlerini Alo 170, Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri veya CİMER üzerinden iletebiliyor.
SGK HAFTASI’NDA ORTAK SORUMLULUK VURGUSU
SGK Denizli İl Müdürü Abdullah Mersin, kayıt dışı istihdamın haksız rekabet yarattığını, vergi ve prim kaybına yol açtığını, gelir dağılımı adaletsizliğini artırdığını ve ekonomik verilerin güvenilirliğini zedelediğini ifade etti. Kayıtlı istihdamın, ülkemizin aydınlık yarınlarına ve işletmelerin sürdürülebilirliğine en büyük yatırım olduğunu belirterek, Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında tüm tarafları bu ortak sorumluluğa sahip çıkmaya davet etti.
