Türkiye’nin toplam nüfusu içinde kadınların payı yüzde 49,98 olarak gerçekleşti. Kadın nüfusu 43 milyon 32 bin 734 kişi, erkek nüfusu ise 43 milyon 59 bin 434 kişi oldu. Bu oran, nüfusun neredeyse eşit dağılım gösterdiğini ortaya koyuyor.
EĞİTİM DÜZEYİNDEKİ ARTIŞ VE CİNSİYET FARKI
25 ve daha yukarı yaştaki bireylerin en az bir eğitim düzeyini tamamlama oranı 2008’de yüzde 75,1 iken 2024’te yüzde 92,6’ya yükseldi. Kadınlarda bu oran 2008’de yüzde 67,5’ten 2024’te yüzde 88,3’e, erkeklerde ise yüzde 82,8’den yüzde 97’ye çıktı. Eğitimdeki genel ilerlemeye rağmen cinsiyetler arası fark devam ediyor.
İSTİHDAM ORANLARINDAKİ BÜYÜK AÇIK
15 ve daha yukarı yaştaki nüfusun genel istihdam oranı 2024 yılında yüzde 49,5 olarak belirlendi. Kadınlarda bu oran yüzde 32,5, erkeklerde ise yüzde 66,9 seviyesinde gerçekleşti. Bölgesel olarak en yüksek istihdam oranı yüzde 54,7 ile Antalya-Isparta-Burdur (TR61) bölgesinde, en düşük oran ise yüzde 39,5 ile Mardin-Batman-Şırnak-Siirt (TRC3) ve Van-Muş-Bitlis-Hakkari (TRB2) bölgelerinde kaydedildi.
YÜKSEKÖĞRETİM VE YÖNETİCİ KADIN ORANLARINDA İLERLEME
Yükseköğretimde profesör kadrosundaki kadın oranı 2010-2011’de yüzde 27,6 iken 2024-2025’te yüzde 34,9’a yükseldi. Doçent kadrosunda ise aynı dönemde yüzde 32,2’den yüzde 43,3’e çıktı. Üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarında kadın oranı 2012’de yüzde 14,4’ten 2024’te yüzde 21,5’e, BIST 50 şirketlerinin yönetim kurullarında kadın üye oranı ise 2016’da yüzde 12,2’den 2025’te yüzde 18,3’e ulaştı.
AR-GE PERSONELİNDE KADIN PAYI
2024 yılında tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden kadın AR-GE personeli sayısı 106 bin 74 kişi oldu ve toplam AR-GE personelinin yüzde 34,2’sini oluşturdu. Sektörel dağılımda yükseköğretimde yüzde 47,9, genel devlette yüzde 30,6, mali ve mali olmayan şirketlerde yüzde 28,2 olarak belirlendi.
EVLENME VE BOŞANMA İSTATİSTİKLERİ
2025 yılında ilk evliliğini yapan kadınların ortalama yaşı 26, erkeklerin ortalama yaşı 28,5 olarak tespit edildi. En yüksek ortalama ilk evlenme yaşı kadınlarda 29,6, erkeklerde 32,4 ile Dersim’de; en düşük ise kadınlarda 23,7 ile Kilis’te, erkeklerde 26,4 ile Şanlıurfa’da gerçekleşti. 2024’te evli kadınların yüzde 38,3’ü kendilerinden daha yüksek eğitimli erkeklerle, yüzde 17’si daha düşük eğitimli erkeklerle evliyken, yüzde 43,3’ünde eğitim seviyeleri aynıydı. Boşanma davalarında 2025’te çocukların velayeti yüzde 74,6 oranında anneye, yüzde 25,4 oranında babaya verildi.
KADINA YÖNELİK ŞİDDET ARAŞTIRMASI SONUÇLARI
Yaşamının herhangi bir döneminde şiddete maruz kalan kadınların yüzde 28,2’si psikolojik, yüzde 18,3’ü ekonomik, yüzde 12,8’i fiziksel, yüzde 10,9’u ısrarlı takip, yüzde 8,3’ü dijital ve yüzde 5,4’ü cinsel şiddete uğradı. Eğitim düzeyi yükseldikçe ekonomik şiddet azalırken ısrarlı takip ve dijital şiddet oranları artıyor. Şiddet uygulayan kişiler arasında en yüksek oran yüzde 39,5 ile eş, eski eş ve birlikte olunan kişilerde görüldü.
