10 Ekim’de Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik, 1 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan düzenleme 15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal medya platformlarında hesap açmasını yasaklıyor. 15-17 yaş grubundaki kullanıcılar için de yeni kurallar getiriliyor. Düzenleme yeni hesap açmak isteyen yetişkinleri ve mevcut hesap sahiplerini de kapsıyor.
15 YAŞ ALTINA HESAP AÇMA YASAĞI
Yönetmeliğe göre sosyal ağ sağlayıcıları 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Bu nedenle 15 yaşın altındaki kullanıcıların yeni hesap açma talepleri kabul edilmeyecek. Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce oluşturulmuş hesaplar da bu kapsamda değerlendirilecek. 31 Mart 2027’ye kadar yapılacak yaş doğrulamasında 15 yaşından küçük olduğu belirlenen kullanıcıların mevcut hesapları kendilerine bilgi verilerek kapatılacak. Hesabı kapatılan kullanıcıların verileri itiraz başvurusu yapılmamışsa gecikmeksizin silinecek. İtiraz edilmesi durumunda ise başvuru sonuçlanana kadar hesapla ilgili veriler korunacak.
YAŞ DOĞRULAMASI NASIL YAPILACAK
Yeni düzenlemeyle sosyal medya platformlarında hesap oluşturulurken kullanıcıların yaşını doğrulaması gerekecek. Bu işlem için e-Devlet üzerinden oluşturulan yaş doğrulama belirteci kullanılacak. Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından sunulacak çevrim içi hizmet aracılığıyla hazırlanan belirteç kullanıcının hangi yaş grubunda bulunduğunu gösterecek. Kullanıcı resmi e-Devlet sistemi üzerinden kimlik doğrulaması yapacak, Siber Güvenlik Başkanlığının yaş doğrulama hizmetinden dijital belirteç oluşturacak ve bu belirteci hesap açmak istediği sosyal medya platformuna yükleyecek. Platform belirtecin geçerliliğini kontrol ederek kullanıcının yaş grubunu doğrulayacak. Kullanıcı 15 yaşından küçükse hesap açamayacak, 15-17 yaş grubundaysa çocuklara özgü kurallarla hesabını kullanabilecek. Platformlara kullanıcının adı, soyadı, kimlik numarası veya doğum tarihi aktarılmayacak. Belirteç yalnızca kişinin 15 yaşını doldurup doldurmadığını ve 15 yaşını doldurmuşsa 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığını gösterecek. Platformlar ilk doğrulamanın ardından kendi teknolojik yöntemleriyle yaş kontrollerini sürdürebilecek. Bir hesabın belirtilen yaş grubundan farklı bir kişi tarafından kullanıldığına ilişkin makul şüphe oluşursa hesap geçici olarak askıya alınabilecek ve yeniden e-Devlet doğrulaması istenebilecek.
MEVCUT HESAPLAR İÇİN SON TARİH 31 MART 2027
Yeni yaş doğrulama sistemi 1 Kasım’dan itibaren açılacak hesaplar için uygulanacak. Halihazırda sosyal medya hesabı bulunan kullanıcılara ek süre tanınacak. Yönetmeliğin geçici maddesine göre mevcut hesaplarda yaş doğrulama işlemlerinin en geç 31 Mart 2027’ye kadar tamamlanması gerekecek. Bu tarihe kadar kullanıcıların en az bir kez yaş doğrulaması yapması zorunlu olacak. Doğrulama sonucunda 15 yaşından küçük olduğu belirlenen çocukların hesapları kapatılacak. Yaşı 15-17 arasında olan kullanıcıların hesapları ise çocuklara özgü kısıtlamalara tabi tutulacak. Mevcut hesapların tamamının 1 Kasım’da kapatılması veya kullanıcıların aynı gün doğrulama yapmaya zorlanması söz konusu değil.
15-17 YAŞ GRUBUNA GETİRİLEN KISITLAMALAR
Yeni yönetmelikle 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşından küçük kullanıcılar için çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet modeli uygulanacak. Bu kapsamda çocukların sosyal medya hesapları varsayılan olarak gizli olacak ve kamuya açık hesaba dönüştürülemeyecek. Çocukların hesaplarında canlı yayın açmasına izin verilmeyecek. Takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılara kapatılacak. Çocuklar yalnızca kendilerinin takip ettiği hesaplardan mesaj alabilecek ve mesajlarda görüldü bilgisi bulunmayacak. Çocuk hesaplarının diğer kullanıcılara önerilmesi ve telefon rehberleriyle eşleştirilmesi de yasaklanacak. Sonsuz kaydırma tasarımları kullanılamayacak. Çocukların davranışları üzerinden profilleme yapılarak ticari reklam gösterilemeyecek. Platformlar çocukların profillerinin ve paylaşımlarının başkalarınca ekran görüntüsünün alınmasını engelleyecek teknik tedbirleri almakla yükümlü olacak. Çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek içeriklere maruz kalmasını azaltacak filtreleme ve öneri sistemi ayarları uygulanacak. Bu kuralların hayata geçirilmesi sosyal medya platformlarının sorumluluğunda olacak.
EBEVEYNLERE DENETİM YETKİSİ
Yönetmelikle sosyal medya şirketlerine ebeveyn kontrol araçları geliştirme zorunluluğu getirildi. Anne, baba veya yasal vasiler bu araçlar aracılığıyla çocukların hesap ve gizlilik ayarlarını yönetebilecek, kullanım sürelerini takip ederek sınırlandırabilecek. Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemler ebeveyn onayına bağlanabilecek veya harcama limitleri belirlenebilecek. Ebeveyn kontrol araçlarının Türkçe olması, kolay erişilebilmesi ve farklı cihazlarda çalışabilmesi gerekecek. Düzenleme bu araçların çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmaması gerektiğini de belirtiyor.
SAHTE YAŞ DOĞRULAMA MESAJLARINA DİKKAT
Düzenlemenin yürürlüğe girmesine günler kala Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi 23 Ekim’de dolandırıcılık girişimlerine ilişkin uyarıda bulundu. Bazı dolandırıcılar yeni yaş doğrulama sistemini gerekçe göstererek kullanıcılara sahte SMS, e-posta ve sosyal medya mesajları göndermeye başladı. Hesabınız kapatılacak veya yaş doğrulamanızı hemen yapın gibi ifadelerle gönderilen bağlantılar üzerinden kişisel ve finansal bilgilerin ele geçirilmeye çalışıldığı bildirildi. Yetkililer yaş doğrulama işlemlerinde yalnızca resmi e-Devlet internet sitesi olan https://www.turkiye.gov.tr adresinin veya resmi e-Devlet mobil uygulamasının kullanılması gerektiğini vurguladı. Kullanıcılardan e-Devlet şifresi, SMS doğrulama kodu, banka kartı bilgisi veya ücret isteyen mesajlara itibar edilmemesi gerektiği belirtildi. Mevcut hesaplara 31 Mart 2027’ye kadar süre tanındığı hatırlatılarak hesapların hemen kapatılacağı yönündeki mesajlarla paniğe sürüklenilmemesi gerektiği uyarısında bulunuldu.
YANLIŞLIKLA KAPATILAN HESAPLARA İTİRAZ EDİLEBİLECEK
Düzenleme yaş doğrulama sonucuna veya hesap kapatma kararına itiraz edilmesini mümkün kılıyor. Sosyal medya platformları kullanıcıların ücretsiz başvurabileceği Türkçe bir itiraz mekanizması oluşturmak zorunda olacak. Başvurular yalnızca otomatik sistemler tarafından değerlendirilemeyecek, insan incelemesinden de geçirilecek. İtiraz sonuçlanana kadar hesaptaki içerikler ve kişisel veriler silinemeyecek. Platformun kararına karşı Siber Güvenlik Başkanlığına şikâyette bulunulabilecek ve yargı yoluna başvurulabilecek.
