Denizli’nin Çal ilçesine bağlı Dağmarmara Mahallesi’nde, eski köy yerleşimini yeniden canlandırmak amacıyla kapsamlı bir proje hazırlandı. Dağmarmara Mahalle Muhtarı Hüseyin Ünal ve Mimar Hasibe Feza’nın öncülüğünde gündeme taşınan çalışma, Kutluk Geçmişten Geleceğe Dağmarmara Kültür Sanat ve Eğitim Derneği ile Dağmarmara Muhtarlığı iş birliğinde geliştirildi. Yaklaşık iki yıllık araştırma ve planlama sürecinin ardından şekillenen proje, bölgenin tarihi mimarisini korurken kültür, sanat, eğitim ve turizmi bir araya getirmeyi amaçlıyor.
Ebru sanatçısı ve grafik tasarımcı Zehra Öykü Elmasdaş ile Mimar Hasibe Feza tarafından hazırlanan projede, eski yapıların yalnızca restore edilmesi değil, geleneksel Anadolu yaşamının sürdürülebileceği bir kültür merkezine dönüştürülmesi öngörülüyor.
ASIRLIK TAŞ EVLER ÖZGÜN MİMARİSİYLE KORUNACAK
Projenin en önemli ayaklarından birini Dağmarmara’nın geleneksel mimari dokusunun korunması oluşturuyor. Anadolu'nun taş işçiliğini yansıtan eski köy evlerinin özgün özelliklerine uygun şekilde restore edilmesi ve kullanılabilecek durumdaki yapıların farklı işlevlerle yeniden değerlendirilmesi planlanıyor.
Özellikle eğimli araziye uyum sağlayan ve bir evin çatısının diğer evin terası olarak kullanıldığı geleneksel yerleşim düzeninin korunması hedefleniyor. Mimar Hasibe Feza'nın hazırladığı çalışmada yeni yapılaşmanın mevcut parsellerle sınırlandırılması, kat yüksekliklerinin korunması ve geleneksel cephe özelliklerinin sürdürülmesi öne çıkıyor.
Restorasyon çalışmalarının ardından bazı evlerin konaklama amacıyla kullanılması, diğerlerinin ise sanatçıların yaşayabileceği ve üretim yapabileceği atölyeli evlere dönüştürülmesi planlanıyor.
ANADOLU'NUN GELENEKSEL SANATLARI DAĞMARMARA'DA BULUŞACAK
Dağmarmara'nın kültür ve sanat merkezi haline getirilmesi kapsamında Anadolu'nun geleneksel el sanatlarının aynı yerleşimde yaşatılması hedefleniyor. Ebru, hat, minyatür, çini, dokuma, ahşap işçiliği ve deri işlemeciliği gibi sanat dallarında üretim yapılabilecek atölyelerin oluşturulması düşünülüyor.
Sanatçıların ve zanaatkârların köyde yaşayarak eserlerini üretmesi ve ziyaretçilerle buluşturması planlanıyor. Geleneksel sanat ustalarının bilgi ve deneyimlerini genç çıraklara aktarması da projenin önemli hedefleri arasında yer alıyor.
Kültürel etkinliklerin yalnızca el sanatlarıyla sınırlı kalmaması, Anadolu'nun yöresel yemeklerinin, geleneksel kıyafetlerinin, müziklerinin ve farklı bölgelerine ait yaşam biçimlerinin de ziyaretçilere tanıtılması amaçlanıyor. Köyde bulunan eski ilkokul, cami ve lojman gibi yapıların da uygun kültürel ve eğitsel işlevlerle değerlendirilmesi öngörülüyor.
PAMUKKALE'DEN ÇAL'A YENİ TURİZM ROTASI OLUŞTURULACAK
Projenin dikkat çeken hedeflerinden biri de Denizli turizmini Pamukkale dışındaki bölgelere yaymak. Bu kapsamda Pamukkale, Gözler, Dağmarmara, Çal Bağ Yolu ve Kaklık Mağarası'nı birbirine bağlayan, kültür ve doğa turizmini bir araya getiren yeni bir güzergâh oluşturulması planlanıyor.
Dağmarmara'nın dağ manzarası, doğal su kaynakları, tarıma elverişli iklimi ve çevresindeki yürüyüş yolları turizm açısından değerlendirilecek. Bölgede kamp alanları, doğa yürüyüşü parkurları, bisiklet rotaları ve fotoğrafçılık etkinlikleri için uygun alanların belirlenmesi düşünülüyor.
Mevcut Menderes yürüyüş yolunun bakım ve işaretleme çalışmalarıyla daha kullanışlı hale getirilmesi de proje önerileri arasında bulunuyor. Böylece Dağmarmara'nın kültür turizminin yanı sıra doğa turizmine yönelik ziyaretçilere de ev sahipliği yapması hedefleniyor.
KÖYÜN ALTYAPISI YENİLENECEK, ULAŞIM KOLAYLAŞACAK
Eski yerleşim alanının yeniden işlev kazanabilmesi için tarihi yapıların restorasyonunun yanında altyapı sorunlarının da giderilmesi planlanıyor. Temiz su, kanalizasyon, arıtma ve yangın güvenliği sistemlerinin düzenlenmesi, projenin temel başlıkları arasında yer alıyor.
Köy içerisindeki yaklaşık 3 kilometrelik yolun doğal mimari dokuya uygun malzemelerle yenilenmesi öngörülüyor. Ayrıca ziyaretçilerin kullanabileceği otopark alanları, dinlenme noktaları, çeşmeler ve ortak kullanım alanlarının oluşturulması hedefleniyor.
Ulaşımın kolaylaştırılması amacıyla Denizli, Pamukkale, Gözler, Dağmarmara, Çal ve Kaklık güzergâhında düzenli toplu taşıma hizmeti sağlanması da proje kapsamında öneriliyor.
YEREL HALKIN YAŞAM ALANI VE MÜLKİYET HAKLARI KORUNACAK
Dağmarmara Mahalle Muhtarı Hüseyin Ünal ve Mimar Hasibe Feza'nın gündeme taşıdığı projede, yerel halkın yaşam biçiminin ve mülkiyet haklarının korunması da temel ilkeler arasında bulunuyor. Mevcut köy sakinlerinin yerlerinden edilmeden yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve yeni ekonomik fırsatların oluşturulması planlanıyor.
Özellikle tarımsal faaliyetlerin azaldığı dönemlerde bölge halkına alternatif gelir kaynakları sağlanması hedefleniyor. Kültür ve sanat faaliyetlerinin yeni iş alanları oluşturması, gençlerin üretim süreçlerine katılması ve geleneksel sanat ustalarının köye yerleşebilmesi için destek programlarının geliştirilmesi düşünülüyor.
Bu kapsamda turizm, konaklama, el sanatları ve yöresel ürünlerin tanıtımı gibi alanlarda yerel halkın ekonomik faaliyetlere katılımının artırılması amaçlanıyor.
PROJE DENİZLİ'DEKİ KAMU KURUMLARINA SUNULACAK
Yaklaşık iki yıllık hazırlık sürecinin ardından oluşturulan Dağmarmara Yaşayan Anadolu Kültür ve Sanat Köyü Projesi'nin hayata geçirilmesi için kamu kurumları ve özel sektörle iş birliği yapılması öngörülüyor. Projenin destek ve iş birliği sağlanması amacıyla Çal Kaymakamlığı, Çal Belediyesi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli Valiliği, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Denizli Büyükşehir Belediyesi'ne sunulması planlanıyor.
Restorasyon, altyapı, ulaşım ve kültürel faaliyetlerin aşamalı olarak gerçekleştirilmesi hedefleniyor. Bu süreçte ilgili kamu kurumlarının yanı sıra özel sektör temsilcileri ve sanat kuruluşlarıyla da ortak çalışmalar yürütülmesi düşünülüyor.
Gerekli desteklerin sağlanması halinde Dağmarmara'nın tarihi dokusunu koruyan, geleneksel Anadolu sanatlarının yaşatıldığı ve turizm faaliyetlerinin yürütüldüğü yeni bir merkez olarak değerlendirilmesi hedefleniyor.
