Denizli Hazinelerin Üzerinde Oturuyor

Günümüzde bir sanayi ve turizm kenti olan Denizli; antik dönemde de bir ticaret merkeziydi. Öyle ki, Frigya, Lidya, Psitya ve Karya Bölgeleri'nin tam kesişme noktasında bulunması devasa antik şehirlerin kurulmasına neden oldu. Dünyaca tanınan ve büyük ilgi gören Hierapolis, Laodikya, Colossea, Tripolis, Tabea gibi 19 büyük antik şehir depremler, savaşlar ve doğa nedeniyle yıkıma uğradı. Böylesi bir zenginliğin üzerine kurulan Denizli, toprak altında büyük hazineler barındırıyor. Kazı çalışmaları süren antik şehirlerden bugüne kadar ise; paha biçilemeyen antik birçok tarihi eser gün yüzüne çıktı. Antik kentleri ve hazineleriyle Denizli, tarih turizmi açısından da büyük bir potansiyel barındırıyor.

GÜNDEM 09.09.2019, 19:31 17.09.2019, 11:56
6082
Denizli Hazinelerin Üzerinde Oturuyor

Antik dönemde Denizli; Frigya, Lidya, Psitya ve Karya Bölgeleri'nin tam kesişme noktasında bulunduğu için bölge özellikle tercih edilmiş  ve antik devasa şehirlerde kurulmuş. Mevcut bugünkü durumunda olduğu gibi Denizli,  o dönemde bile bir ticaret merkezi olmayı başarmış. Denizli'de dünyaca tanınan ve büyük ilgi gören Hierapolis, Laodikya, Colossea, Tripolis, Tabea gibi kazı çalışmalarının devam ettiği antik kentlerin yanında gün yüzüne çıkartılmayı bekleyen 19 antik şehir daha bulunuyor.  Yüzlerce höyük ve tümülüs yerleşim katmanları ile mezarlar da dahil olunca Denizli’de tarihi zenginliğin boyutu ortaya çıkıyor. Öyle ki Denizli antik şehir hazinesinin üzerine kurulmuş. Bugüne kadar kazı çalışması yürütülen antik kentlerden ise paha biçilmeyecek hazineler çıktı.  İşte geçmiş zamanın devasa kentleri ve özellikleri;

LAODİKYA ANTİK KENTİ

Laodikya Antik Kenti, Denizli’nin 6 kilometre kuzeyinde yer almaktadır. Helenistik kent, M.Ö. 3. Yüzyılın ortalarında Seleukos Kralı II. Antiokhos tarafından karısı Laodike adına kurulmuştur. M.Ö. 129 yılında ise bölge tamamen Roma’ya bağlanmıştır. Hıristiyanlığın ilk 7 kilisesinden birine sahip olan kent, Erken Bizans Dönemi’nde metropollük seviyesinde dini bir merkez haline gelmiştir. Laodikya’da yapılan kazı çalışmaları, Erken Kalkolitik Dönem olan M.S. 7. Yüzyıla kadar kesintisiz yerleşimlerin varlığını ortaya koymuştur. Laodikya, önemli arkeolojik kalıntılara sahiptir. Yaklaşık 5 kilometrekarelik alana yayılan Laodikya’nın önemli ve günümüze kadar gelebilen yapıları içinde; ölçüleri 285x70 metre olan Anadolu’nun en büyük stadyumu, 2 tiyatrosu, 4 hamam kompleksi, 5 agorası, 5 anıtsal çeşme, 2 anıtsal giriş kapısı, meclis binası, tapınakları, Peristylli evleri, Latrina, kiliseleri ve anıtsal caddeleri sayılabilir. Kentin dört tarafını ise nekropol alanları çevirir. Laodikya, Hıristiyanlık dünyası için çok önemlidir. Çünkü kent M.S. 4. Yüzyıldan itibaren Kutsal Hac Merkezi olma gibi dinsel bir özelliğe sahip olmuştur. Bu nedenle İncil’de adı geçen ve Laodikya Kilisesi adına vahiy gönderilen bir kentte Laodikya Kilisesi’nin ortaya çıkarılması, bu kutsallığı bir kat daha artırmaktadır. Kilise, Büyük Constantinus zamanında (M.S. 306-337), Hıristiyanlığın M.S. 313 yılında Milano Fermanı ile serbest olmasıyla birlikte yapılmıştır. Bu yönüyle Hıristiyanlık dünyasının en eski ve en önemli kutsal yapılarından biri olma özelliğini korumaktadır ve bu nedenle yapı bir hac kilisesidir.

KAZI ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR

Pamukkale Üniversitesi (PAÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü ve Laodikya Antik Kenti Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Celal Şimşek ve ekibi tarafından 2003 yılında başlatılan kazılar 2009 yılından bu yana yıl boyu kesintisiz devam etmektedir. Laodikya Antik Kenti yüzyıllar öncesinde ticaret ve sanayi kenti olması ile öne çıkıyor. Laodikya, tekstil üretiminin tüm dünyaya ihraç edildiği, mermer ticaretinin ovadaki göl ve Büyük Menderes nehri kanalıyla denize ulaştırılırken hububat, hayvan ve hayvansal ürünlerin üretimi de o dönem oldukça zengin. Laodikya Antik Kenti yılda 300 bin ziyaretçinin akınına uğrayarak Denizli turizmine de büyük katkı sağlamaktadır.

HİERAPOLİS ANTİK KENTİ

Denizli’nin 18 kilometre kuzeyinde yer alan Hierapolis antik kentinin Arkeoloji literatüründe “Holy City” yani Kutsal Kent olarak adlandırılması, kentte bilinen birçok tapınak ve diğer dinsel yapının varlığından kaynaklanmaktadır. Kentin hangi eski coğrafi bölgede yer aldığı tartışılır. Hierapolis coğrafi konumu ile kendisini çevreleyen çeşitli tarihi bölgeler arasında yer almaktadır. Antik coğrafyacı Strabon ile Ptolemaios verdikleri bilgilerde, Karia bölgesine sınır olan Laodikya ve Tripolis kentlerine yakınlığı ile Hierapolisin bir Frigya kenti olduğunu ileri sürerler. Eski kaynaklara göre metal ve taş işlemeciliği, dokuma kumaşları ile ünlü olan kent, Bizans döneminde Piskoposluk merkezi olmuştur. Bu özellikleri ile alan UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer almaktadır.

Antik kaynaklarda, kentin Hellenistik dönem öncesi adı ile ilgili bir bilgi bulunmamaktadır. Kentin kuruluşu hakkında bilgilerin kısıtlı olmasına karşın; Bergama Krallarından II. Eumenes tarafından MÖ. II. YY. başlarında kurulduğu ve Bergamanın efsanevi kurucusu Telephosun karısı Amazonlar kraliçesi Hieradan dolayı, Hierapolis adını aldığı bilinmektedir. Hierapolis, Roma İmparatoru Neron dönemindeki (MS. 60) büyük depreme kadar, Hellenistik kentleşme ilkelerine bağlı kalarak özgün dokusunu sürdürmüştür. Deprem kuşağı üzerinde bulunan kent, Neron döneminde meydana gelen depremlerden büyük zarar görmüş ve tamamen yenilenmiştir. Üst üste yaşadığı bu depremlerden sonra kent, tüm Helenistik niteliğini kaybetmiş, tipik bir Roma kenti görünümünü almıştır. Hierapolis Roma döneminden sonra Bizans döneminde de çok önemli bir merkez olmuştur. Bu önem, MS. IV. yüzyıldan itibaren Hıristiyanlık merkezi olması, MS. 80 yıllarında, Hz. İsa’nın havarilerinden olan, Aziz Philip’in burada öldürülmesinden kaynaklanmaktadır. Hierapolis, XII. yüzyıl sonlarına doğru Türklerin eline geçmiştir.

TRİPOLİS ANTİK KENTİ

Tripolis Antik Kenti; Denizli merkezine 40 kilometre uzaklıktaki Buldan İlçesi, Yenicekent Kasabası ile Menderes Nehri arasındaki yamaç üzerinde kurulmuştur. Tripolis , batıya ve kuzeye açılan vadilerle Ege’ye güneydoğusundaki Çürüksu Ovası ve  vadileri ile İç Anadolu ve Akdeniz’e ulaşımı bulunan antik kentlerden birisidir. Kentin güneyinde Çürüksu Vadisi’nde kurulmuş olan çağdaşı Laodikya’ya 30 kilometre, Hierapolis’e ise 20 kilometre uzaklıktadır. Tripolis’in ilk kuruluşu hakkında kesin bilgiye sahip olunamamakla birlikte, kaynaklarda Tripolis’in ilk adının Apollonia olduğu daha sonra Geç Helenistik Dönem de Tripolis olarak adlandırıldığı ve ilk kuruluşunun Lidya Devleti zamanında olduğuna ilişkin belgelere rastlanılmaktadır.

Tripolis Lidya Şehirleri arasında yer almasına karşın Frigya ve Karya bölgelerine ulaşımı sağlayan önemli sınır, ticaret ve tarım merkezlerinden biri görünümündedir. Menderes Nehri ile Çürüksu Çayı’nın beslediği, Çürüksu Ovası’nın büyük bir bölümüne hakim kentlerden biri olup, kuruluş biçimiyle ve şehircilik anlayışı ile yörenin en zengin kentleri arasında yer almaktadır. Tripolis’in ilk kuruluşunun Lidyalılar zamanında olmasına karşın, yüzeydeki kalıntılar tarz olarak Roma ve Bizans Dönemi mimari özelliklerini ve yapı örneklerini göstermektedir.

Tripolis Antik Kenti M.Ö 2. Yüzyıl sonları ile M.S 2. Yüzyıl ortalarında ve 4. Yüzyıl ortalarında birçok deprem ve savaşa sahne olduğundan çok tahrip olmuştur. Kent en görkemli dönemini Roma devrinde yaşamıştır. Kentin ana caddesinde 1993 yılında Müze Müdürlüğü’nce kazı yapılmış olup, burada kazı çalışmalarına 2007 yılında tekrar başlamıştır.

TABAE ANTİK KENTİ

Denizli-Muğla karayolunun 78. kilometresinde bulunan Tabae, doğal bir kale görünümündedir. "Tabae" ismi "Taba" sözcüğünün kaya anlamına geldiği ve kentin kayalık bir tepe üzerinde kurulduğundan bu adı aldığı düşünülmektedir. Kale İlçesinin 1 kilometre kadar güney batısında yer alır. 30 yıl öncesine kadar eski kale üzerinde yaşam sürmekteydi. Tabae, Büyük İskender'den sonra Anadolu'da kurulan kent devletlerindendir. Tabae, Helenistik dönemden günümüze kadar kesintisiz bir yerleşime sahne olmuştur. Antik dönemde kendi adına sikke bastırmıştır. Sikkeler önceleri gümüş daha sonra bronz olarak basılmıştır. Kent devleti olma özelliği taşıyan Tabae Antik Kentinde, 2015 yılında yapılan çalışmalar esnasında; doğal kayalar oyularak tek odalar halinde inşa edilmiş evler bulunmuştur. Prehistorik dönemlerden beri yerleşime tabii olmasına rağmen kentin kuruluşu hakkında henüz kesin bir bilgiye ulaşılamamıştır. Alanda elde edilen bulgulardan hareketle Helenistik, Bizans, Roma, Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde buranın yerleşim yeri olarak kullanıldığı tahmin edilmektedir.

Evliya Çelebi Seyahatnamesinde, kartal yuvası olarak tanımladığı bu bölgede 1670'li yıllarda beş cami olduğundan bahsederken günümüzde ancak sadece biri sağlam olmak üzere iki caminin plânı yapılan kazılar neticesinde açıklığa kavuşturulmuştur. Kentte tümüyle sağlam kalabilmiş tek bina olan Cevher Paşa Camii ile kuzeydoğusunda yer alan kısmen sağlam kalabilmiş Pazaryeri Camisi, Tekke Önü Mescidi, Cevher Paşa Hamamı, Roma Hamamı, kilise, üç çeşme, üç sarnıç ve tiyatro kente ait yaşam alanlarından sadece birkaçıdır.

COLOSSAE ANTİK KENTİ

Colossae Antik Kenti, Denizli’nin 25 kilometre doğusunda, Honaz ilçesinin 2 kilometre kuzeyinde yer almaktadır. Denizli-Ankara karayolunun 16. kilometresinde bulunan Organize Sanayi Bölgesi'nden, Honaz'a giden karayolu Colossae kentinin içinden geçmektedir. Antik kent, Honaz dağının kuzeyinde, Aksu çayının kenarına kurulmuştur. Antik çağdan beri kullanılan güney şark yolu üzerindedir. Büyük Frigya içinde bulunan en önemli merkezlerdendir. Ksenephon'a göre Frigya'nın 6 büyük kentinden biridir.

Pers egemenliğinde de en parlak dönemini yaşamıştır. MÖ. III. yüzyıldan itibaren Hierapolis ve Laodikya'nın kurulması ile önemini yitirmiştir. MS. I. Yüzyılda Neron döneminde meydana gelen depremle harap olmuştur. MS. 692-787 yıllarında şimdiki Honaz ilçe merkezinin bulunduğu yerde Chonae adıyla kurulan kent deprem nedeniyle tamamen terk edilmiştir. Chonae kentinde, St. Micheal kilisesinin bulunduğunu eski kaynaklardan öğrenmekteyiz. Osmanlı dönemine ait bir kale kalıntısı mevcuttur. Colossae antik kentinin kalıntılarına, Akropol olan, höyük tepesi ile çevresindeki arazilerde rastlanmaktadır. Höyüğün kuzeyindeki bölgede kayaya oyulmuş oda ve ev tipi mezarlar bulunmaktadır.

Kaynak: Hasan Alp ŞAHİN
banner250
Yorumlar (0)
banner353
açık
Namaz Vakti 02 Nisan 2020
İmsak 05:18
Güneş 06:40
Öğle 13:12
İkindi 16:46
Akşam 19:34
Yatsı 20:52
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20
Denizli aktüel sitemiz ; denizli haber , denizli son dakika haber , denizli güncel haber kelimelerinde google arama motorunda yer almaktadır.